Zorgverzekering als je over de grens woont

Werk je in Nederland, dan blijf je meestal hier verzekerd. Met een S1-formulier gebruik je ook zorg in je woonland.

Op deze pagina lees je hoe je zorg regelt als je in België of Duitsland woont en in Nederland werkt: welk land je verzekert, welke polis je afsluit, hoe je met een S1-formulier ook in je woonland terechtkunt, wat je gezinsleden kosten en wanneer je recht hebt op zorgtoeslag. Aan het eind staat een rekenvoorbeeld voor een grensarbeider in Vlaanderen en een in Noordrijn-Westfalen. Alle bedragen gelden voor 2026. De belasting over je loon staat op belasting voor grensarbeiders.

Zorgverzekering grensarbeider: samenvatting

• Je werkland bepaalt waar je verzekerd bent. Werk je in Nederland, dan val je onder de Nederlandse regels, ook als je in België of Duitsland woont (Verordening (EG) nr. 883/2004, artikel 11 lid 3 onder a).
• Volgens de Rijksoverheid moet je een Nederlandse zorgverzekering afsluiten als je in Nederland werkt met een Nederlandse werkgever, op vaste basis en met loonbelasting. Je hebt daarvoor vier maanden.
• Het eigen risico is in 2026 € 385. De gemiddelde premie is volgens de Rijksoverheid € 1.884 per jaar, ongeveer € 157 per maand. Kinderen onder de 18 jaar betalen geen premie.
• Met een S1-formulier van je Nederlandse zorgverzekeraar schrijf je je in bij een ziektekostenverzekeraar in je woonland en kun je daar naar de huisarts en het ziekenhuis.
• Gezinsleden zonder of met weinig eigen inkomen kunnen via het CAK worden meeverzekerd in je woonland. Voor gezinsleden vanaf 18 jaar betaal je een bijdrage aan het CAK: in 2026 € 128,19 per maand voor België en € 157,00 voor Duitsland.
• Zorgtoeslag kan als je een Nederlandse polis hebt en onder de inkomens- en vermogensgrens blijft. Voor jou zelf werkt de woonlandfactor niet; die geldt voor wie via het CAK verzekerd is.
• Thuiswerken kan het werkland veranderen: vanaf 25% van je werktijd in je woonland ben je daar meestal verzekerd, tenzij de kaderovereenkomst voor telewerk je in Nederland houdt.

Welk land verzekert je als je in België of Duitsland woont en in Nederland werkt

Nederland verzekert je, omdat je daar werkt. De Europese coördinatieregels voor sociale zekerheid wijzen één land aan, en dat is in beginsel het land waar je loon verdient: artikel 11 lid 3 onder a van Verordening (EG) nr. 883/2004. Werk je in twee of meer landen, dan geldt artikel 13, en daar speelt je woonland een rol zodra je daar een wezenlijk deel van je werk doet. Dat komt terug bij het thuiswerken verderop.

De Rijksoverheid vertaalt dit naar een plicht: wie in Nederland werkt met een Nederlandse werkgever, op vaste basis en met loonbelasting, moet een Nederlandse zorgverzekering afsluiten, ook als je niet in Nederland woont. Je hebt daarvoor vier maanden. Wie later begint, is in de tussentijd onverzekerd en betaalt de zorg zelf; de premie gaat in op het moment dat je de verzekering sluit. Grensinfo.nl schrijft dat je als inwoner van België die uitsluitend in Nederland werkt, ook voor de Wet langdurige zorg (Wlz) in Nederland verzekerd bent.

Je woonland komt pas in beeld voor de zorg zelf: waar ga je naar de huisarts, en wie betaalt de rekening? Daarvoor is het S1-formulier.

Nederlandse zorgverzekering afsluiten als grensarbeider

Je sluit een gewone Nederlandse basisverzekering af bij een Nederlandse zorgverzekeraar. Het CAK schrijft dat je zelf een zorgverzekeraar kiest en dat iedere verzekeraar je voor de basisverzekering moet accepteren. Een speciale polis voor grensarbeiders hoef je dus niet te zoeken: het is dezelfde basisverzekering als voor iemand die in Nederland woont.

De werkgever neemt een deel van de kosten op zich. Volgens de Belastingdienst betaalt de werkgever in 2026 een werkgeversheffing Zvw van 6,10% over het loon Zorgverzekeringswet, tot een maximum van € 79.409. Dat bedrag komt niet van jouw loon en staat los van de premie die je aan je zorgverzekeraar betaalt. Die premie betaal je zelf, maandelijks, per volwassen verzekerde.

Goedkoopste zorgverzekering als grensarbeider kiezen

De premie verschilt per zorgverzekeraar, dus vergelijken loont. De Rijksoverheid rekent voor 2026 met een gemiddelde premie van € 1.884 per jaar, ongeveer € 157 per maand; jouw premie kan daar boven of onder liggen. Je kunt een vrijwillig eigen risico kiezen van € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500 bovenop het verplichte eigen risico van € 385. De zorgverzekeraar geeft daarvoor korting op de maandpremie, maar bij veel zorg betaal je dan tot € 885 zelf.

Kijk bij het vergelijken niet alleen naar de prijs. Vraag een verzekeraar of hij het S1-formulier afgeeft en hoe snel, en wat zijn aanvullende pakketten vergoeden voor zorg in België of Duitsland. Hoe de vergoeding in je woonland werkt, lees je in het volgende hoofdstuk.

S1-formulier voor grensarbeiders: zorg in je woonland

Met een S1-formulier van je Nederlandse zorgverzekeraar schrijf je je in bij een verzekeraar in je woonland en krijg je daar dezelfde zorg als de inwoners die daar verzekerd zijn. Het CAK schrijft dat je het S1 (ook wel S1/106-document genoemd) vraagt bij je Nederlandse zorgverzekeraar, en dat je ermee naar een ziektekostenverzekeraar in je woonland gaat. Het recht op zorg in je woonland berust op artikel 17 van de Verordening: wie in een andere lidstaat woont dan het land dat verzekert, krijgt in het woonland zorg van de instelling van de woonplaats, volgens de regels van dat land. De kosten gaan naar de Nederlandse kant.

Je houdt ook het recht op zorg in Nederland. Artikel 18 lid 1 laat een grensarbeider zorg krijgen in het werkland, dus je kunt in Nederland blijven naar de huisarts of het ziekenhuis dat je kent. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) schrijft hetzelfde in gewone taal: wie in Nederland werkt, kan soms voor medische zorg in twee landen terecht, in het land waar je woont en in het land waar je werkt, en kosten en vergoedingen verschillen.

Wonen in België en werken in Nederland: S1 en ziekenfonds

In België schrijf je je met het S1 in bij een ziekenfonds of bij de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (HZIV). Het RIZIV, het Belgische Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering, schrijft dat je je moet aansluiten bij een ziekenfonds om recht te hebben op de verplichte verzekering, en dat je kunt kiezen uit vijf landsbonden of de Hulpkas. Het ziekenfonds betaalt de terugbetaling van medische zorg. Het lidmaatschap geeft ook toegang tot aanvullende diensten, tegen een bijdrage. De Hulpkas vraagt geen lidmaatschapsgeld, maar biedt geen aanvullende verzekering.

Woon je al in België en neem je een baan in Nederland aan, dan zet het ziekenfonds je inschrijving voort zodra je het S1 inlevert. Vraag je ziekenfonds wat een aanvullende verzekering kost en wat daarin zit; die prijzen verschillen per fonds.

Wonen in Duitsland en werken in Nederland: S1 en Krankenkasse

In Duitsland ga je met het S1 naar een Duitse Krankenkasse, de wettelijke ziektekostenverzekeraar. Neem contact op met de kas van je keuze voordat je naar een arts gaat en vraag welke documenten ze willen zien en vanaf welke datum je er zorg kunt krijgen. De Duitse verplichte verzekering voor werknemers (§ 5 lid 1 Nr. 1 SGB V) geldt voor wie in Duitsland werkt, dus niet voor jou. Het S1 is wat je toegang geeft. Je premie betaal je aan je Nederlandse zorgverzekeraar.

Zorg zonder S1-formulier: wat je verzekeraar vergoedt

Heb je geen S1, dan hangt de vergoeding af van je polis. Een Nederlandse zorgverzekeraar bepaalt zelf wat hij in België of Duitsland vergoedt, en tot welk bedrag. Dat verschilt per verzekeraar en per pakket. Vraag het vooraf, voordat je een huisarts, tandarts of specialist in je woonland kiest.

Ga je tijdelijk naar het buitenland, bijvoorbeeld op vakantie, dan vraag je een Europese ziekteverzekeringspas aan. Het CAK noemt de EHIC voor gezinsleden die in de EU of EER wonen; die dekt medisch noodzakelijke zorg in andere Europese landen, en zorg in Nederland.

Eigen risico en premie als grensarbeider: wat betaal je zelf

De Nederlandse zorgverzekering kost je per jaar twee bedragen: de premie en het eigen risico. Het verplichte eigen risico is in 2026 € 385 (Rijksoverheid), en het geldt voor zorg uit de basisverzekering. Voor kinderen onder 18 betaal je geen premie.

De premie bepaalt je verzekeraar. Rekenen met het gemiddelde van € 157 per maand, dus € 1.884 per jaar, geeft een eerlijk beeld van de kosten voor jou als volwassene. Sluit je een aanvullende verzekering af, dan komt die premie erbovenop. Die aanvullende polis is een aparte keuze en verplicht je niet om iets af te sluiten.

Voor de zorg in je woonland geldt iets anders. Via het S1 krijg je zorg onder de regels van het land waar je woont. Wat je daar zelf bijbetaalt, bepaalt dat stelsel en niet het Nederlandse eigen risico. Vraag het ziekenfonds of de Krankenkasse welke eigen bijdragen gelden voordat je een behandeling plant.

Zorgtoeslag voor grensarbeiders in België en Duitsland

Je kunt zorgtoeslag krijgen als je in België of Duitsland woont en een Nederlandse zorgverzekering hebt. De Belastingdienst noemt als voorbeeld wie voor een Nederlandse werkgever werkt. Daarnaast gelden de gewone voorwaarden voor 2026: je bent 18 jaar of ouder, je hebt een Nederlandse zorgverzekering, je toetsingsinkomen is hoogstens € 40.857 als je alleenstaand bent en € 51.142 samen met een toeslagpartner, en je vermogen op 1 januari 2026 is hoogstens € 146.011 (alleenstaand) of € 184.633 (samen met een toeslagpartner).

Hoeveel zorgtoeslag krijg je in 2026

De Belastingdienst geeft de maandbedragen van 2026 afgerond op het toetsingsinkomen. Alleenstaand krijg je maximaal € 129 per maand bij een toetsingsinkomen tot € 29.500. Daarboven daalt het bedrag in stappen tot € 6 per maand bij een toetsingsinkomen tot € 40.500; vanaf € 41.000 krijg je niets. Met een toeslagpartner is het maximum € 246 per maand voor beiden samen, bij een gezamenlijk toetsingsinkomen tot € 29.500, en het laagste bedrag € 3 per maand tot € 51.000; vanaf € 51.500 krijg je niets. Een proefberekening van de Belastingdienst geeft het exacte bedrag.

Is je partner geen toeslagpartner die aan de voorwaarden voldoet, dan krijg je volgens de Belastingdienst de helft van het bedrag voor twee personen, terwijl het inkomen van je partner toch meetelt. De hoogte van de zorgtoeslag hangt niet af van de premie die je aan je zorgverzekeraar betaalt.

Woonlandfactor en zorgtoeslag: voor wie geldt die

De woonlandfactor werkt in op de zorgtoeslag van wie in het buitenland woont en via het CAK is verzekerd, zoals een gepensioneerde met een Nederlands pensioen of een meeverzekerd gezinslid. Nederland Wereldwijd schrijft dat de factor rekening houdt met zorgkosten in je woonland: zijn die lager dan in Nederland, dan krijg je minder zorgtoeslag. Voor een werknemer met een eigen Nederlandse polis speelt de factor geen rol. Jouw eigen zorgtoeslag rekent de Belastingdienst dus uit zoals voor een inwoner van Nederland.

Je vraagt zorgtoeslag aan via Mijn toeslagen. Meld wijzigingen in je inkomen snel, want te veel ontvangen toeslag betaal je terug.

Gezinsleden zonder werk: zorgverzekering voor partner en kinderen

Je partner en kinderen kunnen in je woonland worden meeverzekerd via het CAK, als zij weinig of geen eigen inkomen hebben en de zorgverzekeraar in het woonland hun aanmelding goedkeurt. Je vraagt het S1 voor je gezinsleden bij je Nederlandse zorgverzekeraar, je meldt hen aan bij het ziekenfonds of de Krankenkasse, en die instantie meldt aan het CAK welke gezinsleden via het CAK verzekerd zijn. Het CAK antwoordt volgens zijn eigen pagina binnen vier weken op een aanvraag.

Voor gezinsleden hoef je geen premie aan de buitenlandse verzekeraar te betalen. In plaats daarvan betaal je een bijdrage aan het CAK, op basis van een factuur. Voor gezinsleden onder de 18 jaar betaal je niets. De bijdrage is het aantal gezinsleden vanaf 18 jaar, vermenigvuldigd met het vaste bedrag (de nominale bijdrage Zvw) en met de woonlandfactor.

Wat een gezinslid kost in België en in Duitsland

Volgens het CAK is de nominale bijdrage in 2026 € 157,00 per maand. De woonlandfactor voor 2026 is voor België 0,8165 en voor Duitsland 1,000 (Regeling zorgverzekering, Staatscourant 2025, 38064, van 3 november 2025, in werking per 1 januari 2026). De factor is voor België het gemiddelde van drie jaren en ligt onder 1. Voor Duitsland komt het driejaarsgemiddelde boven 1, en de regeling maximeert de factor op 1,000. Dat levert per gezinslid vanaf 18 jaar op:

De bijdrage verandert elk jaar, omdat de nominale bijdrage en de woonlandfactor jaarlijks worden vastgesteld. In 2025 was de factor voor België 0,7981 (€ 125,04 per maand) en voor Duitsland 1,000 (€ 156,67). Het CAK stuurt een jaarafrekening, meestal rond februari of maart; die betaal je binnen zes weken. Je kunt ook in één keer betalen.

Een gezinslid met een eigen baan in Nederland valt niet onder deze regeling, want dan is dat gezinslid zelf in Nederland verzekerd. Heeft een gezinslid zelf een inkomen in het woonland, dan vraag je het ziekenfonds of de Krankenkasse of aanmelding mogelijk is. Zij beslissen daarover.

Thuiswerken en zorgverzekering: wat gebeurt er boven 25%

Werk je 25% of meer van je werktijd in je woonland, dan val je daar meestal onder de sociale verzekering, schrijft de SVB. Dat volgt uit artikel 13 van de Verordening voor wie in meerdere landen werkt. Voor jou betekent dat dat je niet meer in Nederland verzekerd bent, maar in België of Duitsland, en dat je Nederlandse zorgverzekering niet meer is wat je nodig hebt. Voor de belasting gelden andere drempels, die staan op belasting voor grensarbeiders.

Kaderovereenkomst telewerk: verzekerd blijven tot 50%

De kaderovereenkomst voor grensoverschrijdend telewerk geeft een uitzondering. Volgens de SVB kun je onder voorwaarden in Nederland verzekerd blijven als je minder dan 50% van je totale werktijd in je woonland telewerkt. Het werk in je woonland moet uitsluitend telewerk zijn, je werkt voor een in Nederland gevestigde werkgever, en je werkt meer dan 50% van je totale werktijd in Nederland. De overeenkomst werkt via artikel 16 van de Verordening, geldt sinds 1 juli 2023, en vraagt dat zowel je woonland als je werkland haar hebben ondertekend en dat jij en je werkgever instemmen. Je krijgt een A1-verklaring van de SVB, die tot drie jaar kan gelden en kan worden verlengd.

Laat je werkgever de A1 aanvragen voordat je de thuiswerkafspraak tekent. Meld een wijziging in je thuiswerkpercentage ook aan je zorgverzekeraar.

Aanvullende zorgverzekering voor grensarbeiders

De aanvullende verzekering is geen onderdeel van de verplichting. Een Nederlandse aanvullende polis vergoedt vooral zorg in Nederland en soms een deel van de zorg in het buitenland; wat precies, staat in de polisvoorwaarden. Ga je vaak naar de tandarts, fysiotherapeut of opticien in je woonland, dan loont het om de voorwaarden naast elkaar te leggen.

In België heb je als lid van een ziekenfonds toegang tot de aanvullende diensten van dat fonds, tegen een bijdrage (RIZIV). In Duitsland bieden Krankenkassen aanvullende pakketten aan. Vraag hun prijzen vooraf en leg ze naast de Nederlandse aanvulling. Een tweede aanvullende polis voor dezelfde zorg is overbodig, dus kies er één.

Zorgverzekering na je pensioen of bij stoppen met werken

Stop je met werken in Nederland, dan verandert wie je verzekert. Ontvang je een Nederlands pensioen of een uitkering en woon je in België of Duitsland, dan ben je volgens het CAK via het CAK verzekerd en betaal je een verdragsbijdrage. Het CAK berekent die als: (vast bedrag per verzekerde plus de inkomensafhankelijke bedragen) maal de woonlandfactor. Het vaste bedrag is de nominale bijdrage Zvw, en de inkomensafhankelijke bedragen volgen de Zvw- en Wlz-percentages die je in Nederland zou betalen. De woonlandfactor is in Nederland 1.

Hier werkt de woonlandfactor ook door in je zorgtoeslag. Een gepensioneerde in België met een 2026-factor van 0,8165 betaalt dus een lagere bijdrage dan in Nederland, en krijgt minder zorgtoeslag dan iemand met hetzelfde inkomen in Nederland. Verhuis je tijdens het jaar, dan rekent het CAK met een gewogen factor op basis van het aantal maanden per land. Meld stoppen met werken of een verhuizing bij je zorgverzekeraar en bij het CAK voordat het gebeurt.

Rekenvoorbeeld: zorgverzekering voor een grensarbeider in Vlaanderen en in Noordrijn-Westfalen

We rekenen met twee huishoudens. Alle bedragen zijn van 2026 en de premie is het gemiddelde van de Rijksoverheid, € 157 per maand. Jouw verzekeraar kan afwijken. Het toetsingsinkomen nemen we gelijk aan het brutoloon, omdat de Belastingdienst het omschrijft als ongeveer je bruto-inkomen over een jaar.

Voorbeeld 1: alleenstaande in Vlaanderen met een loon van € 28.000

Je woont in Hasselt, werkt in Maastricht voor een Nederlandse werkgever en bent alleenstaand. Je bent verzekerd in Nederland en schrijft je met het S1 in bij een Belgisch ziekenfonds.

Zonder zorg kost je basisverzekering dus € 336 per jaar. Gebruik je in één jaar in Nederland zoveel zorg dat het eigen risico opgaat, dan is het maximum € 721. Je werkgever betaalt daarnaast 6,10% werkgeversheffing over € 28.000, dat is € 1.708, en dat gaat niet van je loon af. Ga je met het S1 naar een Belgische huisarts, dan volgt de vergoeding de Belgische regels. Heb je een aanvullende verzekering bij je ziekenfonds, dan komt de bijdrage daarvan erbovenop; die bijdrage vraag je bij het fonds.

Voorbeeld 2: gezin in Noordrijn-Westfalen met een loon van € 45.000

Je woont in Kleve, werkt in Nijmegen en verdient € 45.000. Je partner heeft geen werk en je hebt twee kinderen: een van 10 jaar en een van 19 jaar zonder eigen inkomen. Je Nederlandse polis dekt jou; je partner en kinderen worden via het S1 en het CAK meeverzekerd bij een Duitse Krankenkasse, als die ze accepteert.

Het gezin betaalt in Duitsland € 5.652 per jaar. Woonde hetzelfde gezin in Vlaanderen, dan was de bijdrage voor partner en kind van 19 elk € 1.538,28, samen € 3.076,56 in plaats van € 3.768. Met jouw eigen premie van € 1.884 komt het gezin dan op € 4.960,56, en dat is € 691,44 per jaar minder dan in Duitsland. Dat verschil komt volledig uit de woonlandfactor van België (0,8165) tegenover Duitsland (1,000).

Zorgtoeslag rekenen we hier niet uit. Met een toeslagpartner is de inkomensgrens € 51.142 en daalt het bedrag boven een gezamenlijk toetsingsinkomen van € 29.500; bij € 45.000 ligt het in het afbouwgebied tussen € 3 en € 246 per maand. Het exacte bedrag krijg je van een proefberekening bij de Belastingdienst, die rekening houdt met je woonland en met de vraag of je partner via het CAK is verzekerd.

Wonen in Nederland en werken in België of Duitsland: zorgverzekering

Bij de omgekeerde situatie bepaalt je werkland nog steeds de verzekering. Woon je in Nederland en werk je in België, dan val je onder het Belgische stelsel. Het RIZIV schrijft dat je je moet aansluiten bij een ziekenfonds of de Hulpkas om recht te hebben op de verplichte verzekering. Werk je in Duitsland, dan zijn werknemers tegen loon verzekeringsplichtig in de wettelijke zorgverzekering (§ 5 lid 1 Nr. 1 SGB V). Je werkgever meldt je aan, en je kiest een Krankenkasse; doe je dat niet binnen twee weken, dan wordt je aangemeld bij de laatste kas of bij een kas die je kunt kiezen (§ 175 lid 3 SGB V), met een binding van minstens twaalf maanden.

Een Nederlandse zorgverzekering is dan niet meer de regel. Vraag je Belgische ziekenfonds of Duitse Krankenkasse hoe je in Nederland aan zorg komt, en meld je werkstart aan je Nederlandse zorgverzekeraar en aan de Belastingdienst voordat je een polis opzegt of toeslag stopzet. De belastingkant staat op belasting voor grensarbeiders.

Zorgverzekering en wonen over de grens: waar het misgaat

• Te laat verzekeren. Je hebt vier maanden vanaf de start van je baan. Wie later begint, betaalt de zorg in de tussentijd zelf.
• Geen S1. Zonder S1 schrijf je je niet in bij een verzekeraar in je woonland en hangt de vergoeding af van je polis.
• Gezinsleden vergeten. Je partner en kinderen vallen niet vanzelf onder jouw Nederlandse polis. Meld hen aan via het CAK, en wacht niet tot er een rekening komt.
• Thuiswerken boven 25%. Dan verschuift je sociale verzekering naar je woonland, tenzij de kaderovereenkomst voor jou geldt en je een A1 hebt.
• Toeslag niet doorgeven. Een hoger inkomen of een andere gezinssituatie kan je zorgtoeslag verlagen of stoppen, en te veel ontvangen toeslag betaal je terug.

Heb je een vraag die hier niet staat, bel dan je Nederlandse zorgverzekeraar en het CAK. Voor je eigen woonplaats geven de pagina's wonen in België en wonen in Duitsland meer, en wie nog moet verhuizen vindt de volgorde op emigreren naar België en emigreren naar Duitsland.

Samenvatting: zorgverzekering als grensarbeider in vijf stappen

1. Sluit binnen vier maanden na de start van je baan een Nederlandse basisverzekering af en vergelijk premie en vrijwillig eigen risico.
2. Vraag bij je zorgverzekeraar een S1 en schrijf je in bij een ziekenfonds of Krankenkasse in je woonland.
3. Meld je partner en kinderen zonder inkomen aan via het CAK en reken op de bijdrage vanaf 18 jaar.
4. Kijk of je recht hebt op zorgtoeslag en doe een proefberekening bij de Belastingdienst.
5. Houd je thuiswerkpercentage bij en vraag een A1 als je tussen 25% en 50% telewerkt.

Vragen over de zorgverzekering voor grensarbeiders