Verhuizen naar Duitsland: de checklist voor de eerste maand

Anmeldung binnen twee weken, Rundfunkbeitrag, auto ummelden en een Duitse bankrekening. Wat je in welke volgorde regelt.

Verhuizen naar Duitsland: twee situaties, twee verschillende antwoorden

Verhuizen naar Duitsland werkt anders als je in Nederland blijft werken dan als je zonder werk gaat. In het eerste geval verandert er vooral iets aan je reistijd, je reiskosten en je belastingaangifte, en blijft je loon, je werkgever en meestal ook je zorgverzekering Nederlands. In het tweede geval draait alles om de vraag of je mag blijven en hoe je verzekerd bent: een niet-werkende EU-burger moet in Duitsland zelf voldoende middelen en een ziektekostenverzekering hebben. Deze pagina werkt die twee situaties uit, en daarna de verhuizing zelf: je spullen, je huisdier en je Nederlandse contracten.

Het complete stappenplan met Anmeldung, uitschrijven, Steuer-ID, bankrekening en school staat als tijdlijn op emigreren naar Duitsland, en wat er daarna aan het wonen verandert op wonen in Duitsland. Die stappen herhalen we hier niet. De belastingkant van een Nederlands loon staat op belasting voor grensarbeiders en de zorgverzekering op de zorgverzekering voor grensarbeiders. Peildatum van de cijfers is 27 oktober 2026.

Verhuizen naar Duitsland en blijven werken in Nederland: wat verandert er

Je loon blijft Nederlands loon, maar je woonplaats bepaalt vanaf je verhuizing een deel van de rest. Volgens artikel 14 lid 1 van het belastingverdrag tussen Nederland en Duitsland (Trb. 2012, 123) is loon uit een dienstbetrekking belastbaar in je woonstaat, tenzij je de arbeid in de andere staat uitoefent. Werk je op een Nederlandse locatie, dan belast Nederland dat loon. Duitsland stelt het vrij, maar rekent het wel mee om het tarief over je overige Duitse inkomen te bepalen (artikel 22 van het verdrag): het progressievoorbehoud.

Praktisch betekent dat zes dingen voor je werk.

• Werkgever informeren: geef je nieuwe Duitse adres door aan je werkgever, zodat de loonadministratie klopt. De loonheffing blijft in Nederland.
• Thuiswerken: werk je maximaal 34 dagen per kalenderjaar thuis in Duitsland, dan blijft het heffingsrecht bij Nederland. Daarboven betaal je volgens de Belastingdienst over al je thuiswerkdagen in Duitsland belasting. Een thuiswerkdag is een dag waarop je meer dan 30 minuten thuiswerkt. Dat is uitgewerkt op belasting voor grensarbeiders.
• Sociale verzekeringen bij thuiswerken: volgens de SVB kun je onder voorwaarden in Nederland verzekerd blijven als je minder dan 50% van je werktijd in je woonland telewerkt (kaderovereenkomst, vanaf 1 juli 2023), met een A1-verklaring van de SVB. Vraag die vooraf aan je werkgever en de SVB.
• Zorgverzekering: werk je alleen in Nederland, dan sluit je een Nederlandse zorgverzekering af, binnen vier maanden. Het eigen risico is € 385 in 2026.
• Kinderbijslag: volgens de SVB krijg je Nederlandse kinderbijslag als je in een ander EU-land woont en in Nederland werkt en daardoor voor de kinderbijslag verzekerd bent. Daarnaast bestaat in Duitsland Kindergeld; het uitgewerkte geval staat op wonen in Duitsland.
• Aangifte: je krijgt te maken met aangifte in Nederland en in Duitsland. Je betaalt niet dubbel belasting, schrijft de Belastingdienst.

Wat daarnaast het meest verandert is je dagelijkse route. Je gaat van een woon-werkafstand in een Nederlandse stad naar een afstand over de grens, vaak langer, soms korter. Daar zitten twee belastingregels aan vast, die in de volgende secties volgen: de Nederlandse kilometervergoeding en de Duitse Entfernungspauschale.

Reiskostenvergoeding van je Nederlandse werkgever: onbelast tot € 0,25 per kilometer

Een Nederlandse werkgever mag in 2026 maximaal € 0,25 per kilometer onbelast vergoeden voor reizen met eigen vervoer. Dat staat bij de Rijksoverheid en de Belastingdienst. Het bedrag is in 2026 verhoogd van € 0,23 naar € 0,25; de verhoging is op 1 juli 2026 aangekondigd en werkt terug tot 1 januari 2026. Vergoedt je werkgever meer dan € 0,25 per kilometer, dan is het deel daarboven loon waarover loonheffing wordt ingehouden.

Twee dingen zijn voor een pendelaar belangrijk. Ten eerste telt de Nederlandse vergoeding de kilometers die je werkelijk rijdt: heen en terug. Ten tweede is de vergoeding een afspraak met je werkgever en geen recht. Een werkgever hoeft je niet te vergoeden, en een bestaande afspraak over een vergoeding wordt vaak bij een verhuizing opnieuw bekeken, omdat de reisafstand verandert. Vraag vóór je verhuist wat jouw contract of de cao zegt over de afstand.

Entfernungspauschale: reiskosten aftrekken in de Duitse aangifte

De Duitse Entfernungspauschale is € 0,38 per volle kilometer afstand tussen je woning en je werk, per werkdag waarop je naar je werk reist (§ 9 lid 1 Nr. 4 EStG). Het telt de enkele afstand, niet heen en terug, en de kortste wegverbinding is bepalend. De Entfernungspauschale is begrensd op € 4.500 per jaar, behalve als je een eigen auto gebruikt: dan kan een hoger bedrag worden aangezet. Krijg je steuerfreie vervoersvoordelen van je werkgever, dan verminderen die het aftrekbare bedrag.

Voor een pendelaar met alleen Nederlands loon is dit minder belangrijk dan het klinkt. Het Nederlandse loon is in Duitsland vrijgesteld, dus er valt geen Duitse belasting over te berekenen. Wel moet je bij Nederlands loon boven € 410 aan inkomsten onder progressievoorbehoud een aangifte doen in Duitsland (§ 46 lid 2 Nr. 1 EStG). De Entfernungspauschale telt in die aangifte mee bij het bepalen van de Einkünfte: bij het progressievoorbehoud wordt het vrijgestelde inkomen netto aangehouden, na aftrek van de Arbeitnehmer-Pauschbetrag van € 1.230 of, als die hoger zijn, de werkelijke Werbungskosten (§ 32b lid 2 EStG, § 9a EStG). De pendelkosten drukken het Nederlandse inkomen dat meetelt voor het tarief, en daarmee het tarief over je Duitse inkomen.

Heb je geen ander inkomen in Duitsland, dan is het Duitse tarief over een inkomen van nul ook nul: de Grundfreibetrag van € 12.348 in 2026 is dan niet eens aangesproken. Dan levert de Entfernungspauschale niets op in euro's, maar je blijft wel aangifteplichtig. Heb je wel een Duits inkomen, bijvoorbeeld een partner met een eigen baan in Duitsland, huurinkomsten uit een Duits pand of een Duitse bijbaan, dan werkt de aftrek door. Of een Nederlandse kilometervergoeding de Entfernungspauschale verlaagt, staat niet in de wet; vraag het bij je Duitse belastingadviseur of het Finanzamt.

Rekenvoorbeeld: 30 km naar je werk in Nederland, wonen in een Duitse grensgemeente

Een pendelaar verhuist van de regio Venlo naar een Duitse grensgemeente in Noordrijn-Westfalen en rijdt vanaf daar 30 kilometer enkele reis naar zijn werk in Nederland. Hij reist op 220 dagen per jaar naar kantoor, de rest zijn verlof, vrije dagen en thuiswerkdagen. De voorbeeldaantallen zijn aangenomen, de tarieven zijn die van 2026.

Het verschil in de berekening is dat Nederland heen en terug telt en Duitsland alleen de enkele afstand. De Nederlandse vergoeding is hier hoger. De twee zijn geen alternatief voor elkaar: de eerste krijg je van je werkgever, de tweede is een aftrekpost in je eigen Duitse aangifte.

Nu de Duitse aangifte, voor een pendelaar met een Duits inkomen. Stel dat zijn Nederlandse loon € 40.000 is en hij daarnaast € 10.000 Duits inkomen heeft, na aftrek van kosten het zu versteuerndes Einkommen. Dat Duitse inkomen is lager dan de Grundfreibetrag van € 12.348, dus zonder voorbehoud is de Duitse belasting nul. Met het progressievoorbehoud telt het Nederlandse loon mee voor het tarief. We rekenen twee varianten, met het tarief van § 32a EStG 2026.

De Entfernungspauschale levert hier € 36,82 op. Dat is weinig, en dat is de eerlijke conclusie voor wie hoopt dat de Duitse aftrek de pendelkosten dekt: dat doet hij niet. De winst zit in de Nederlandse vergoeding van je werkgever en in het feit dat je Nederlandse loon belast blijft tegen een Nederlands tarief. Zonder progressievoorbehoud zou de Duitse belasting over de € 10.000 nul zijn. Het tarief van ruim 20% is de prijs van het voorbehoud, en de Entfernungspauschale dempt die prijs maar een klein beetje.

De afstand verandert het beeld wel. De tabel hieronder laat voor vier afstanden zien wat de Nederlandse onbelaste vergoeding en de Duitse Entfernungspauschale per jaar zijn, bij 220 reisdagen.

Het aantal reisdagen speelt mee. Werk je 34 dagen meer thuis, dan reis je 186 in plaats van 220 dagen naar kantoor. Bij 30 km is de Nederlandse vergoeding dan 186 x € 15,00 = € 2.790 en de Entfernungspauschale 186 x € 11,40 = € 2.120,40. Elke dag minder reizen kost je dus € 15,00 aan onbelaste vergoeding en € 11,40 aan aftrek, maar je bespaart ook het geld voor brandstof. Reken de vergoeding in je arbeidsvoorwaarden dus door voordat je de verhuizing rond maakt.

Auto, kenteken en rijbewijs als pendelaar naar Nederland

Je rijdt als pendelaar vaak elke dag met dezelfde auto, dus de kentekenvraag komt snel. In Duitsland mag een motorvoertuig alleen de openbare weg op als het is zugelassen: een goedgekeurd type en een Kfz-Haftpflichtversicherung, een Duitse WA-verzekering (§ 3 lid 1 FZV). Binnen welke termijn een Nederlandse auto met Duitse woonplaats op een Duits kenteken moet, wat dat kost en hoe het zit met de Duitse Kfz-Steuer, vraag je bij de Zulassungsstelle van je Kreis of stad voordat je de eerste kilometers rijdt. De Nederlandse kant, zoals uitschrijven bij de RDW en het stopzetten van motorrijtuigenbelasting, staat op wonen in Duitsland en op emigreren naar Duitsland. Rijd je in een leaseauto van je werkgever, vraag dan aan je leasemaatschappij en werkgever of de verzekering en de afspraken een Duits woonadres toestaan.

Je rijbewijs blijft geldig: een geldig EU-rijbewijs geeft bij woonplaats in Duitsland rijbevoegdheid binnen de categorieën van het EU-besluit 2016/1945 (§ 28 FeV).

Verhuizen naar Duitsland zonder werk: mag dat als Nederlander?

Ja, als Nederlander mag je naar Duitsland verhuizen zonder baan, maar dan gelden twee voorwaarden: voldoende bestaansmiddelen en een voldoende ziektekostenverzekering. Het Freizügigkeitsgesetz/EU (FreizügG/EU) geeft EU-burgers die werknemer, zelfstandige, arbeidszoekende of niet-werkende zijn het recht op inreis en verblijf (§ 2 lid 1 en 2). Voor de niet-werkende staat de voorwaarde in § 4: alleen met een voldoende ziektekostenverzekering en voldoende bestaansmiddelen. Een verblijfsvergunning bestaat voor jou niet.

Je mag ook als arbeidszoekende komen. Dan mag je tot zes maanden blijven; daarna alleen als je kunt aantonen dat je nog zoekt en een reële kans op een baan hebt (§ 2 lid 2). De Ausländerbehörde kan drie maanden na je inreis vragen dat je je verblijfsrecht aannemelijk maakt, en de bewijsstukken kun je bij de Anmeldung indienen (§ 5 FreizügG/EU). Houd je bewijs bij de hand: een bankafschrift of een bewijs van inkomen, en je zorgverzekering. Na vijf jaar ononderbroken rechtmatig verblijf heb je het Daueraufenthaltsrecht (§ 4a), en dan hangt je verblijf niet meer van je middelen af.

Hoeveel bestaansmiddelen voldoende zijn, staat niet als bedrag in § 4. Vraag de Ausländerbehörde van de gemeente waar je gaat wonen welk bewijs zij verwachten, bij voorkeur vóór je een huurcontract tekent.

Zorgverzekering zonder werk in Duitsland

Zonder werk moet je in Duitsland toch een zorgverzekering hebben, en die regel is strenger dan in Nederland. Wie woonplaats in Duitsland heeft, moet zich bij een in Duitsland toegelaten zorgverzekeraar verzekeren voor ten minste ambulante en klinische behandeling; het eigen risico mag maximaal € 5.000 per jaar zijn (§ 193 lid 3 VVG). Daarnaast verplicht § 5 lid 1 Nr. 13 SGB V wie geen ander recht op zorgdekking heeft en laatst wettelijk verzekerd was, of nog nergens verzekerd was, tot de wettelijke ziektekostenverzekering, met uitzonderingen. Of jij onder die bepaling valt of een private verzekering moet nemen, hangt af van je voorgeschiedenis. Leg je situatie voor aan een Krankenkasse voordat je verhuist.

De timing telt. Wie een private verzekering moet afsluiten en later dan een maand na het ontstaan van de plicht aanvraagt, kan een premietoeslag krijgen: een maandpremie voor elke begonnen maand zonder verzekering, vanaf de zesde maand een zesde van de maandpremie per maand (§ 193 lid 4 VVG). Regel de verzekering dus voor of op de dag van je verhuizing. Wanneer je Nederlandse zorgverzekering stopt, hangt van je situatie af; de Rijksoverheid verwijst voor de zorgverzekering bij emigratie naar het CAK, dus bel je verzekeraar en het CAK voordat je opzegt.

WW meenemen naar Duitsland: hoelang en onder welke voorwaarden

Je WW-uitkering neem je maximaal drie maanden mee naar Duitsland, en alleen om daar werk te zoeken. Volgens Nederland Wereldwijd en UWV kun je naar een EU-land verhuizen en dan maximaal 3 maanden je volledige WW meenemen, ongeacht of je in die periode in Nederland of in het buitenland woont. Daarbij horen voorwaarden: je bent volledig werkloos, je hebt minstens 4 weken WW ontvangen en bent in die tijd beschikbaar geweest voor de Nederlandse arbeidsmarkt, en je staat minstens 4 weken als werkzoekende bij UWV ingeschreven. In sommige situaties kan de periode met nogmaals maximaal 3 maanden worden verlengd; dat vraag je aan bij UWV.

De procedure heeft drie stappen. Je vraagt het formulier PD U2 aan bij UWV minstens één week vóór vertrek, je meldt je verhuizing bij UWV telefonisch minstens twee weken voor vertrek, en je schrijft je binnen zeven dagen na vertrek in bij de uitkeringsinstantie van het land waar je werk zoekt. Te laat inschrijven betekent geen uitkering over de periode ertussen. Je blijft aan de Nederlandse verplichtingen gebonden, zoals de maandelijkse inkomstenopgave, en je volgt ook de regels van de Duitse instantie. Vind je werk en verdien je meer dan 87,5% van je WW-maandloon in twee opeenvolgende maanden, dan stopt de uitkering; bij 87,5% of minder krijg je een aanvullende WW tot de drie maanden voorbij zijn.

Verhuis je zonder werk te zoeken in Duitsland, dan is meenemen van je WW volgens Nederland Wereldwijd meestal niet mogelijk. Reken er dus niet op dat je Nederlandse uitkering je Duitse levensonderhoud dekt.

Bürgergeld voor nieuwkomers: wie is uitgesloten

Duitse bijstand, het Bürgergeld, is voor een nieuwkomer uit Nederland niet vanzelfsprekend. § 7 lid 1 zin 2 SGB II sluit twee groepen buitenlanders en hun familieleden uit. Nr. 1: wie niet als werknemer of zelfstandige in Duitsland werkt en ook niet freizügigkeitsberechtigt is op grond van § 2 lid 3 FreizügG/EU, is uitgesloten voor de eerste drie maanden van het verblijf. Nr. 2: wie geen verblijfsrecht heeft, of wiens verblijfsrecht uitsluitend voortvloeit uit het zoeken van werk, is uitgesloten. Zin 4 zegt dat wie minstens vijf jaar gewoon in Duitsland verblijft toch recht heeft, tenzij het verlies van het recht op vrij verkeer is vastgesteld.

Wat dit voor jou betekent: kom je zonder baan, dan is Duitse bijstand in de eerste drie maanden geen vangnet, en ook wie alleen verblijft om werk te zoeken valt eronder. Voor een niet-werkende is de voorwaarde van voldoende middelen in § 4 FreizügG/EU daarmee de kern. Weet je niet zeker of je recht hebt, vraag het dan bij het Jobcenter van je gemeente voordat je verhuist.

Spullen, huisdier en contracten: de verhuizing zelf

Je verhuisgoederen meenemen naar Duitsland is een kwestie van vervoer: binnen de EU geldt vrij verkeer van goederen. De Douane zegt op haar pagina over verhuizen naar Nederland vanuit een EU-land dat je voor je spullen geen aangifte hoeft te doen, en dat het vrije verkeer binnen de EU geldt. Voor alcohol en tabak gelden grenzen voor eigen gebruik; vraag die vooraf bij de Douane. Een verhuisbedrijf voor de Duitse kant zoek je zelf, en vraag ze naar de verzekering van je inboedel tijdens het vervoer.

Voor een hond, kat of fret heb je binnen de EU een EU-dierenpaspoort nodig. Je dier moet een microchip hebben, die er al zit op het moment van de rabiësvaccinatie, en die vaccinatie krijgt het vanaf twaalf weken. Daarna wacht je minstens 21 dagen voordat je reist. Het paspoort is levenslang geldig zolang de boosters op tijd zijn. Je mag per reis ten hoogste vijf dieren meenemen (Your Europe).

Je Nederlandse contracten zeg je tijdig en schriftelijk op, afhankelijk van de opzegtermijn in je contract. Kijk voor je huurwoning in je huurcontract en voor energie en internet in de voorwaarden van je leverancier. Een Duitse huurwoning zoeken lees je op huren in Duitsland, en kopen op hypotheek voor een Duitse woning. De Nederlandse kant van je vertrek, zoals uitschrijven, DigiD, de M-aangifte en de AOW, staat op emigreren naar Duitsland.

Samenvatting: verhuizen naar Duitsland met en zonder werk

Peildatum 27 oktober 2026. Geldt voor een verhuizing van Nederland naar Nedersaksen of Noordrijn-Westfalen. Dit is geen juridisch of fiscaal advies.

Vragen over verhuizen naar Duitsland